Opowieści Rzeczpospolitańskie

Piastowie byli nasi, rodzimi, krew z krwi. Przynajmniej tak się uznaje na podstawie legend o Piaście Kołodzieju. W rzeczywistości do dziś trwają intensywne spory o to, skąd ci Piastowie rzeczywiście się wzięli. Z państwa wielkomorawskiego? Ze Skandynawii? Z jakiejś innej krainy? A może rzeczywiście są rodzimi? Badaczy zastanawia przede wszystkim fakt, skąd wzięto tę wiedzę na temat tego, jak budować struktury państwowe. Według najnowszych badań, centrum państwa Mieszka I, czyli Gniezno i okolice powstało dosyć gwałtownie, bezpośrednio przed panowaniem historycznego władcy Polski. To nie był zatem długi ewolucyjny proces. Bardziej rewolucyjny.

„Do gardeł naszych nie chcemy Niemca” – krzyczała szlachta na bezkrólewiach. Oczywiście, część szlachty. Bo była też inna część i to całkiem niemała, która tego Niemca, czyli Habsburga na polskim tronie, bardzo chciała. No i czyż oni nie mieli racji? Habsburgowie, obok Burbonów, to najpotężniejsza dynastia w Europie, która u szczytu swego znaczenia stworzyła jedną z największych potęg w historii. Czyż nie byłoby to piękne, gdyby Rzeczpospolita była częścią habsburskiego imperium? A właściwie to dlaczego Habsburgom to się nie udało? Jakie oni mieli zamierzenia wobec Rzeczpospolitej?

Nie tylko w historii Polski, ale w historii całego kontynentu trudno znaleźć takie wydarzenia jak rozbiory Rzeczpospolitej. Nie chodzi już tylko o sam przebieg, ale siłę oddziaływania. Od trzeciego rozbioru minęło przeszło 230 lat, a do dziś odczuwamy ich skutki architekturze, kulturze, gospodarce, polityce i ludzkiej mentalności. Więcej, rozbiory również wpłynęły na naszą geopolitykę i śmiem twierdzić, że walnie przyczyniły się do naszych tragedii XX wieku. No, ale może rozbiory to nie był wcale upadek, lecz nadejście postępu i modernizacji.

Polscy chłopi byli przywiązani do ziemi. Nie mogli opuszczać wsi bez zgody szlachcica. No i byli zmuszani do w domyśle niewolniczej pracy na polu swego pana. Czym to zatem jest jak niewolnictwem? Tak przedstawiają (i uzasadniają) niedolę chłopów zwolennicy tzw. ludowej historii Polski. A jak wyglądała rzeczywistość?