cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty. W przeglądarce można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszego portalu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Jeżeli nie zgadzasz się na używanie cookies możesz również opuścić naszą stronę. Więcej informacji w naszej polityce prywatności (https://kurierhistoryczny.pl/polityka-prywatnosci,7).

Winnica na Ukrainie - miasto pełne historii

Beata Kuźniarowska, 09.02.2018

Ulica w centrum Winnicy na początku XX wieku

Około 200 kilometrów na południowy-zachód od Kijowa znajduje się miasto Winnica. Jest to miejsce pełne zabytków architektonicznych, posiadające niezwykłą historię oraz wiele atrakcji kulturalnych. Miasto to stanowiło miejsce spotkań dla osobistości ważnych dla historii Polski i Ukrainy, przez co na zawsze zapisało się w dzieje tych dwóch państw.

Generał Brusiłow opisał Winnicę znamiennym zdaniem: zadziwiające pojednanie kultury i dziury. Miasto i jego okolice położone są wśród lasów, a tutejsza ziemia jest niezwykle żyzna. Wyraz „wino” pojawiający się w nazwie miasta pochodzi z języka słowiańskiego i wbrew pozorom nie oznacza popularnego trunku, lecz „prezent”. Jest to zatem miejsce, które hojnie obdarowuje swoich gości niezapomnianymi wrażeniami i wspaniałym kolorytem.

Obszar współczesnej Winnicy jest porównywalny do tego zajmowanego jeszcze w starożytności. Archeolodzy podczas prac wykopaliskowych na terenie miasta odkryli narzędzia z epoki neolitu i brązu. Tereny te zamieszkiwały plemiona podległe Rusi Kijowskiej, a później księstwu Halicko-Wołyńskiemu.

Dawny Kościół Dominikanów, obecnie Sobór Przemienienia Pańskiego w Winnicy (foto: Posterrr/CC BY-SA 4.0/Wikimedia Commons)

Do czasów Unii Lubelskiej z 1569 roku, kiedy to Winnica została inkorporowana razem z województwem bracławskim w skład Korony Królestwa Polskiego, miasto to było częścią Wielkiego Księstwa Litewskiego. W roku 1363 Fiodor Koriatowicz wybudował tu swój zamek, zapoczątkowując tym samym rozwój grodu. Nazwa „Winnica” pojawiła się po raz pierwszy w dokumentach Władysława Jagiełły z 1385 roku. W XV wieku Aleksander Jagiellończyk lokował miasto na prawie magdeburskim. W 1545 roku komisarz Zygmunta Augusta uznał, iż drewniany zamek starościński jest zbyt mały (składał się zaledwie z 3 wież i 30 horodni), dlatego też powinien być przebudowany i powiększony. W dokumentach z tamtego okresu występują także informacje, iż warownia posiadała 2 działka oraz 26 hakownice. 

W latach 1672–1699 Winnica znalazła się pod władaniem tureckim. 18 marca 1783 roku Prot Potocki utworzył tutaj Kompanię Handlu Czarnomorskiego. Po II rozbiorze Rzeczpospolitej Winnica znalazła się pod zborem rosyjskim. Wówczas miasto stało się siedzibą winnickiej guberni podolskiej. W czasach rosyjskiej dominacji działało tu także Winnickie Gimnazjum Państwowe, w którym kadrą naukową prowadzącą wykłady byli aż do upadku powstania listopadowego w znacznej większości Polacy, którzy wykładali w języku polskim. W roku 1898 w Winnicy powstało Podolskie Towarzystwo Rolnicze w którym pracował m.in. Ludwik Garbowski.

Winnica na zdjęciu z 1910 r.

Od roku 1918 Winnica stała się na krótko częścią Ukraińskiej Republiki Ludowej, następnie należała do Hetmanatu i znowu do URL. W trakcie polsko-ukraińskiej na Kijów wiosną 1920 roku, Winnica stanowiła siedzibę rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej. To tu także doszło w trakcie tej operacji do spotkania Symona Petlury i Józefa Piłsudskiego. Niestety, w czerwcu 1920 roku miasto zostało ostatecznie zajęte przez Armię Czerwoną i przyłączone do Ukraińskiej SRR, która od 1922 roku była w składzie ZSRR i należała do niej do roku 1991. W latach 1937–1938 Winnica była świadkiem tragicznych wydarzeń. NKWD dokonała tutaj masowych egzekucji. Łącznie zabito ok. 9000 osób, które zostały pochowane na terenie obecnego Centralnego Parku Miejskiego. Wydarzenia te przeszły do historii jako mord w Winnicy.

W trakcie II wojny światowej, w latach 1942–1943, około 10 kilometrów od Winnicy swoją kwaterę urządził Adolf Hitler. W mieście oraz jego najbliższych okolicach funkcjonowało Einsatzgruppe D, które pozbawiło życia około 28 tysięcy ludzi, w tym prawie całą lokalną społeczność żydowską. W roku 1991 Winnica znajdowała się już w niepodległej Ukrainie, a 25 lutego 2010 roku przy ulicy Sobornej 24 otworzono pierwszy Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej.

Modernistyczna willa na ulicy Puszkina w Winnicy (foto: Tanya Shportak/CC BY 3.0/Wikimedia Commons)

Winnica jest miastem partnerskim dla dwóch polskich miast – Kielc i Tarnowa. Partnerstwo Winnicy i Kielc zrodziło się jeszcze w roku 1958. W 1974 roku została podpisana umowa współpracy między tymi miastami. W dokumencie tym zapisano, iż w Kielcach powstanie restauracja „Winnica” oraz ulica o nazwie Winnicka, z kolei na obszarze Winnicy restauracja „Kielce” i ulica nosząca nazwę Kielecka. W latach dziewięćdziesiątych na nowo zostały odnowione partnerskie relacje między tymi miastami. 10 sierpnia 1993 roku podpisany został list intencyjny na temat współpracy pomiędzy Winnicą i Kielcami. Kluczowym celem tej umowy było wzmocnienie kontaktów między miastami, kreowanie pozytywnych stosunków gospodarczych pomiędzy przedsiębiorstwami Winnicy i Kielc, a dodatkowo wspieranie organizowania wystaw i podpisywania korzystnych traktatów handlowych. Partnerstwo miało polegać także na wymianie kulturalnej, sportowej i turystycznej.

Znaczący rozkwit stosunków pomiędzy tymi miastami miał miejsce 25 października 2003 r. podczas podpisania w Kielcach „Umowy o partnerstwie i wzajemnej współpracy”. Przedstawicielem umowy byli prezydent Kielc W. Lubawski i mer Winnicy A. Dombrowski. Ustalono wówczas, iż partnerstwo będzie się opierało na wymianie kulturowej, gospodarce i wzajemnej współpracy pomiędzy szkołami i środowiskami młodzieżowymi. Dodatkowo postanowiono utworzyć pozytywne warunki rozwoju wzajemnych stosunków gospodarczych i handlowych pomiędzy przedsiębiorcami, a także instytucjami i organizacjami tychże miast.

Ostatnimi czasy wzajemna współpraca była bogata w różne projekty i przedsięwzięcia. Kielce i Winnica zostały uznane w Polsce i na Ukrainie za wzorowy przykład partnerskich relacji, przynoszących dużo korzyści dla obydwu miast. Potwierdzeniem tego było odnowienie przez prezydenta Kielc W. Lubawskiego i mera Winnicy W. Grojsmana umowy partnerskiej, 19 maja 2012 r. 

Losy Winnicy i państwa polskiego są powiązane nie tylko różnymi ważnymi wydarzeniami w historii. Również w XXI wieku wzajemne relacje są utrzymywane, chociażby poprzez umowy partnerskie pomiędzy Winnicą a Kielcami i Tarnowem.





Komentarze

Udostępnij ten artykuł
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu

Skomentuj artykuł

Przedłuż subskrypcję, aby dodać komentarz.

Polecane artykuły
pokaż wszystkie artykuły
Reklama
Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2017 Kurier Historyczny. Projekt i wykonanie:logo firmy MEETMEDIA