cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty. W przeglądarce można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszego portalu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Jeżeli nie zgadzasz się na używanie cookies możesz również opuścić naszą stronę. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

Niedziela, 14.07.2024

„Stefan Korboński. Listy amerykańskie 1953–1983” – recenzja

Paweł Cichocki, 30.04.2020

Stefan Korboński

Wydane niedawno przez Instytut Pamięci Narodowej listy Stefana Korbońskiego do prasy amerykańskiej to niebagatelne źródło wiedzy o działalności tego wziętego adwokata i przedstawiciela polskiej emigracji politycznej w Stanach Zjednoczonych.

Stefan Korboński jest w dzisiejszej Polsce postacią całkowicie zapomnianą, a przecież to m.in. on współtworzył w czasie II wojny światowej Polskie Państwo Podziemne, stał na czele Kierownictwa Walki Cywilnej, a po aresztowaniu przez sowietów w marcu 1945 r. przywódców podziemia pełnił obowiązki Delegata Rządu na Kraj. Po wojnie zdołał jeszcze na krótko zostać posłem na Sejm Ustawodawczy z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego, ale czasy stawały się coraz bardziej niebezpieczne i formuła legalnej opozycji przeciwko uciskowi komunistycznemu była niemożliwa do utrzymania w realiach ciągłego terroru ze strony Urzędu Bezpieczeństwa.

Ostatecznie zagrożonemu aresztowaniem Korbońskiemu udało się w 1947 r., wraz z żoną Zofią, zbiec do Szwecji, a następnie via Wielka Brytania przedostać do Stanów Zjednoczonych, gdzie po krótkim pobycie w Nowym Jorku – małżeństwo osiadło na stałe w Waszyngtonie.

Na wymuszonej emigracji polski polityk nie próżnował i dość szybko podjął działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Rozpoczął pracę społeczną, wydawał książki ze swoimi wspomnieniami, przewodniczył Zgromadzeniu Europejskich Narodów Ujarzmionych (ACEN), a z rodakami w kraju komunikował się za pośrednictwem audycji Rozgłośni Radia Wolna Europa.

Książkę "Stefan Korboński. Listy amerykańskie 1953-1983"
wydał Instytut Pamięci Narodowej

Opublikowane w 2019 r. przez Instytut Pamięci Narodowej listy Korbońskiego z lat 1953–1983 do najpoczytniejszych tytułów prasowych w Stanach Zjednoczonych (m.in. „The New York Times”, „The Washington Post” oraz „The Chicago Tribune”) dokumentują jedynie niewielki wycinek działań polskiej emigracji na rzecz obrony dobrego imienia ojczyzny, która w owym czasie nie mogła mówić w pełni własnym głosem ze względu na swe uzależnienie od ZSRR. Zamieszczone w zbiorze epistoły posiadają oczywiście różny ciężar gatunkowy, należy jednak zaznaczyć, że obok komentarzy do bieżących wydarzeń społeczno-politycznych i not informujących światową opinię publiczną o oficjalnym stanowisku ACEN wobec procesów zachodzących w Europie Środkowo-Wschodniej, duża część listów porusza kwestie nieprawdziwych wiadomości ukazujących się w prasie anglojęzycznej, a dotyczących najczęściej Polskiego Państwa Podziemnego oraz relacji polsko-żydowskich w czasie II wojny światowej.

Stefan Korboński jako jeden z nielicznych żyjących przywódców podziemia wielokrotnie prostował fałszywe informacje na temat bierności Polaków podczas Holokaustu, przypominając światu o misji Jana Karskiego, swoich depeszach słanych do Wielkiej Brytanii na temat eksterminacji Żydów dokonywanej przez Niemców, działalności „Żegoty”, czy wreszcie o pomocy udzielonej przez AK członkom Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) podczas powstania w getcie warszawskim. Ze wszystkich tych interwencji warto szczególnie podkreślić protest przeciw określeniu „polskie komory gazowe”, które pojawiło się w 1965 r. sztuce Arthura Millera „Incydent w Vichy”. Jaskrawe przeinaczanie faktów przez dziennikarzy oraz twórców kultury na Zachodzie miało wynika z nieznajomości realiów życia pod okupacją niemiecką i sowiecką w Europie Środkowo-Wschodniej, ale coraz częściej również i ze złej woli samych piszących.

Korboński w latach 50. i 60. brał udział w batalii o uznanie przez RFN i Stany Zjednoczone polskiej granicy zachodniej na Odrze i Nysie Łużyckiej. Zaaprobowanie przez demokracje zachodnie tak wytyczonej linii podziału adwokat łączył, nie bez racji zresztą, z polską racją stanu. Jego walkę można dokładnie prześledzić także w listach pisanych do amerykańskich periodyków, w których wyjaśnia, że akceptacja na arenie międzynarodowej nowej granicy uspokoi społeczeństwo PRL obawiające się rewanżystowskiej polityki ze strony Bonn i będzie osłabiała pozycję ZSRR względem jego państw satelickich.

Edytorzy „Listów amerykańskich…” zadbali, abyśmy mogli przeczytać je zarówno w języku oryginału, a więc angielskim, jak i w tłumaczeniu na język polski, co jest niezwykle cenne, ponieważ umożliwia obcowanie z wydawnictwem szerokiemu gronu odbiorców. Zebrane epistoły są ponadto znakomitym uzupełnieniem obszernej spuścizny literackiej Korbońskiego, na którą składa się ponad osiem pozycji książkowych oraz liczne artykuły, publikowane m.in. przez paryską „Kulturę”.

Wypada mieć nadzieję, że w przyszłości ipeenowska seria „Z archiwum emigracji” nie pominie także korespondencji Stefana Korbońskiego z Jerzym Giedroyciem, Janem Lechoniem, Kazimierzem Wierzyńskim czy Zbigniewem Brzezińskim. W kolejce czeka również dawno nie wznawiane już „Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945”.





Udostępnij ten artykuł

,

Polecane artykuły
pokaż wszystkie artykuły
Reklama
Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2017 Kurier Historyczny. Projekt i wykonanie:logo firmy MEETMEDIA