cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty. W przeglądarce można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszego portalu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Jeżeli nie zgadzasz się na używanie cookies możesz również opuścić naszą stronę. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

Frombork – gród w cieniu katedry

Krystian Skąpski, 10.10.2017

Panorama Fromborka od strony Zalewu Wiślanego (foto: Wikipedia Commons)

Leżący nad Zalewem Wiślanym niewielki Frombork może się poszczycić zabytkami i historią, której pozazdrościć mu może niejedna metropolia.

Frombork przez wieki rozwijał się dzięki opiece biskupów warmińskich. To właśnie jeden z nich, Henryk Fleming w 1275 r. postanowił przenieść tu z splądrowanego przez pogańskich Prusów Braniewa kapitułę warmińską i wybudować katedrę.

Kompleks katedralny górujący nad miastem znacząco dodaje mu uroku. Główną częścią tego zespołu jest długa na 96 metrów gotycka Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja Apostoła. Świątynia powstała w miejsce drewnianej w latach 1329-1388. We wnętrzu zachwyca piękny barkowy wystrój na czele z ołtarzem głównym wykonanym w latach 1747-1752 z inicjatywy biskupa Adama Grabowskiego. Zachwyt budzą również organy z końca XVII w. Warto ich posłuchać w czasie specjalnie organizowanych koncertów lub jako część zorganizowanej wycieczki.

Bazylika we Fromborku (foto: Wikipedia Commons)

W bazylice odnaleźć można wiele interesujących epitafiów biskupów i kanoników warmińskich, jak np. Jana Scholza z 1682 r. i Stanisława Bużeńskiego z 1684 r., na których przedstawiony jest frasobliwy szkielet. Według legendy, ten kto dotknie czoła kościotrupa stanie się niedługo obiektem czyiś miłosnych uczuć.

W świątyni spoczywają również szczątki Mikołaja Kopernika. Dokładne miejsce pochówku słynnego astronoma i zarazem warmińskiego kanonika odnaleziono dopiero w 2005 r. pod Ołtarzem Świętego Krzyża. W maju 2010 r. ciało twórcy teorii heliocentrycznej ponownie złożono do grobu w fromborskiej bazylice. Umieszczono je w dwóch trumnach – drewnianej wewnętrznej i zewnętrznej metalowej wraz z informacją czyje szczątki tu się znajdują.

Mikołaj Kopernik jako kanonik warmiński zjawił się we Fromborku już na początku XVI w. i był związany z tym miastem aż do śmierci w 1543 r. To tu prowadził swoje astronomiczne obserwacje i napisał przełomowe „O obrotach sfer niebieskich”. Mitem jest jednak, utrwalonym przez obraz Jana Matejki, że Kopernik obserwował niebo i gwiazdy z wieży nazywanej dziś Wieżą Kopernika. Obiekt ten bowiem wybudowano dopiero po śmierci astronoma.

Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem. Obraz Jana Matejki.

Badania Kopernik prowadził w swojej kanonii, czyli domu kanonicznym. Kanonie usytuowane są przy bramie północnej i południowej katedralnego wzgórza i pochodzą w większości z średniowiecza. Liczne przebudowy spowodowały jednak, że mają one już zupełnie inny charakter. Kanonia Kopernika nie zachowała się do naszych czasów. Stojący na jej miejscu budynek pochodzi z 1565 r. i mieści się w nim hotel.

We Fromborku Kopernik prócz badań „sfer niebieskich” i modłów miał również inne zajęcia. Rzekomo zbyt bardzo spoufalił się z młodszą od siebie o 25 lat, Anną Schilling. Była ona gospodynią kanonika w latach 1525-1529. Potem wyszła za mąż za fromborskiego mieszczanina, lecz po niedługim czasie zostawiła męża i wyprowadziła się do domu astronoma.

Wywołało to powszechne zgorszenie. W 1531 r. sprawa doszła w końcu do uszu biskupa warmińskiego Maurycego Febera. Ten jednak specjalnie nie zainteresował się tą sprawą, w odróżnieniu od jego następcy Jana Dantyszka, który nakazał podwładnemu odesłać kochankę. Kanonik jednakże z tym zwlekał i rozpoczął starania o uzyskanie dla Anny stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Po kolejnych coraz bardziej stanowczych upomnieniach duchowny był jedynie bardziej ostrożny. W razie zauważenia ich razem tłumaczył, że dziewczyny przebywa u niego tylko przejazdem. Dopiero groźba sądu kanonicznego spowodowało, że Annę odprawił do rodziny. Pół roku po śmierci Kopernika jego dawna kochanka chciała wrócić do Fromborka. Biskup warmiński stanowczo tego zakazał, obawiając się, że kolejny kanonik może paść jej ofiarą.

W Fromborku znajduje się Muzeum Kopernika. Mieści się w dawnym pałacu biskupów przy wschodnim murze katedralnym. Na wystawach prezentowane są zbiory nie tylko związane z astronomem, ale też z historią miasta.

Warto zajrzeć również do fromborskiego planetarium w Wieży Dzwonnej. Wzniósł ją w 1685 r. biskup Michał Radziejowski, stąd często nazywana jest też Wieżą Radziejowskiego. W Planetarium, w podziemiu wieży, wyświetlane są na specjalnej kopule seanse przedstawiające wędrówkę Słońca, ponad 6000 gwiazd, komet i sztucznych stellitów na niebie. Całość robi znakomite wrażenie.

Przy ulicy Starej w dawnym budynku Szpitala św. Ducha umiejscowionej jest Muzeum Historii Medycyny. Działa tu również herbarium z uprawami roślin leczniczych. Uwagę może też przykuć kaplica przy szpitalu. Znajdują się tam gotyckie polichromie z XV w., płyty epitafijne z XVII w., ambona z XVIII w. i dwa piece łaziebne.

Frombork to także miejsce akcji jednej z przygód Pana Samochodzika. Bohater powieści Zbigniewa Nienackiego „Pan Samochodzik i zagadki Fromborka” poszukiwał w tym mieście skarbów ukrytych przez niemieckiego pułkownika. Dziś można ruszyć jego śladem specjalnym szlakiem przebiegającym przez miasto.

Na koniec warto spojrzeć z murów wzgórza katedralnego na Zalew Wiślany i to urokliwe miasto. Frombork w czasie II wojny światowej bardzo ucierpiał. Ponad 80 proc. jego zabudowań było zniszczonych. To co dziś możemy oglądać w znacznej mierze jest zasługą harcerzy Związku Harcerstwa Polskiego zaangażowanych w akcje Operacja 1001-Frombork realizowaną w latach 1966-1973. Harcerze sprzedawali specjalne cegiełki na odbudowę miasta, a także brali udział w pracach budowlanych. Cała akcja miała związek z obchodami 500. rocznicy urodzin najsłynniejszego Fromborczanina, Mikołaj Kopernika.





Komentarze

Udostępnij ten artykuł
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu

Skomentuj artykuł

Przedłuż subskrypcję, aby dodać komentarz.

Polecane artykuły
pokaż wszystkie artykuły
Reklama
Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2017 Kurier Historyczny. Projekt i wykonanie:logo firmy MEETMEDIA