cookies

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty. W przeglądarce można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszego portalu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Jeżeli nie zgadzasz się na używanie cookies możesz również opuścić naszą stronę. Więcej informacji w naszej polityce prywatności (https://kurierhistoryczny.pl/polityka-prywatnosci,7).

Dlaczego zając stał się symbolem Wielkanocy?

Marcin Dzierżanowski, 01.04.2018

Niemiecka, wielkanocna kartka pocztowa z zajączkami, pocz. XX w.

Zajączek bez wątpienia jest jednym z najpopularniejszych symboli Wielkanocy. Pojawia się na kartkach pocztowych, w reklamach, a w niektórych regionach Polski przynosi prezenty. Tylko jaki związek ma „szarak” ze Zmartwychwstaniem?

O dziwo, całkiem spory. Motyw zająca znajdziemy już w sztuce wczesnochrześcijańskiej. To zwierzę często umieszczano na naczyniach chrzcielnych oraz płytach nagrobnych. Nie było w tym nic dziwnego, bowiem w niektórych tłumaczeniach Księgi Przysłów znalazły się fragmenty (30,24; 30,26), w których chwalono rozumność zajęcy. Pojawiały się również interpretacje utożsamiające zająca z poganami, którzy zdecydowali się przyjąć wiarę w Chrystusa. W to wpisywał się komentarz św. Augustyna do fragmentu Psalmu 103 (w. 18). Jego zdaniem w skale, którą jest Kościół znajdują swoje schronienie zające i jeże, czyli grzesznicy. Nierzadko też zając symbolizował Matkę Boską. Było to związane z tym, że niegdyś sądzono, że te zwierzęta potrafią się rozmnażać bez utraty dziewictwa.

Wielkanocny zając na pocztówce z 1928 r.

Dodatkowym związkiem zająca z chrześcijaństwem jest spore podobieństwo słowne, jakie występuje w grece między słowem Lagos, oznaczającym zająca, a Logos, czyli Słowem (w domyśle Słowem Bożym).

Ponadto chrześcijańska interpretacja symbolu zająca nałożyła się na pogańskie tradycje związane z tym zwierzakiem. Niejednokrotnie widziano w nim symbol płodności. W plemionach germańskich występował on w towarzystwie kur przy bogini wiosny Ostary, którą niekiedy również przedstawiano z głową zająca. W antycznej Grecji zające pojawiały się z kolei przy bogini Afrodycie. Natomiast w starożytnym Egipcie pod postacią zająca ukazywał się niekiedy najważniejszy z bogów – Ozyrys.

W średniowieczu najczęściej przedstawiano zająca przy winnym krzewie. Interpretuje się przez to neofitę, który zbliża się do nauki Chrystusa i tajemnicy Zmartwychwstania. Pomimo tego dopiero od końca XVII w. następowało stopniowe połączenie „szaraka” ze świętami wielkanocnymi.

Motyw zająca z jakiem-pisanką był najprawdopodobniej pokłosiem składania podatków w naturze, w tym upolowanych zwierząt i jajek. Zwiększoną obecność zajęcy na polach w okresie wiosennym łączono z kolei ze zwyczajem obdarowywania dzieci pisankami w okresie wielkanocnym. „Szarak” ganiający po polach miał być bowiem tym roznosicielem prezentów.

Podarki wielkanocne przynoszone przez zająca pojawiły się najpierw w Niemczech. Stamtąd na przełomie XIX i XX w. zwyczaj ten przeniósł się na Górny Śląsk, Pomorze i do Wielkopolski. W zależności od regionu istniały różnice w odniesieniu do czasu wizyty wielkanocnego zajączka. Przykładowo, w południowo-zachodniej Wielkopolsce zjawiał się on w Wielki Czwartek i w zamian za prezenty zabierał przygotowane dla niego przez dzieci słodycze w papierowym koszyczku. Gdzieniegdzie zajączek w poranek pierwszego dnia świąt chował w ogrodzie podarunki, których później szukały dzieci.

Zajączek wielkanocny obdarowujący prezentami nadal jest popularnym zwyczajem w wspomnianych regionach Polski. Obecnie wskutek komercjalizacji świąt zasięg jego „działalności” stale się powiększa.





Komentarze

Udostępnij ten artykuł
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu

Skomentuj artykuł

Przedłuż subskrypcję, aby dodać komentarz.

Polecane artykuły
pokaż wszystkie artykuły
Reklama
Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2017 Kurier Historyczny. Projekt i wykonanie:logo firmy MEETMEDIA